Do 29 november 2018

10:30 - 11:00

Inloop

11:00 - 11:10

Welkom door TW hoofdredacteur Jan Spoelstra

11:10 - 11:45

Waar blijft de aandacht voor systeemintegratie?

Keynote door Ad van Wijk, hoogleraar duurzame technologie TU Delft

Ad van Wijk vindt het verstandig om de kolencentrales te sluiten, meer windmolens te bouwen en in te zetten op waterstof als energiedrager. Maar met deze maatregelen verplicht je je tot het nadenken over de systeemintegratie van al onze energie-opwekkers en gebruikers. Wat voor maatregelen zijn er nodig om naast een duurzaam, ook een stabiel en flexibel elektriciteitsnet in te richten? Duurzame oplossingen zijn er, maar die moet je nu wel benoemen.

11:45 - 12:10

Stabiele energie uit de Noordzee

René Peters, directeur gastechnologie TNO

Door de bouw van grote offshore windparken op de Noordzee zal rond 2030 het punt naderen waarop je power to gas technologie nodig hebt om fluctuerende energieproductie van wind steeds verder weg uit de kust te balanceren, te transporteren en op te slaan om goed aan te sluiten bij de energie vraag op land. De infrastructuur voor gas op diezelfde Noordzee kan daar volgens René Peters een belangrijke rol in spelen. Hoe gaan we deze inzetten? Hoe gaan we deze ombouwen? Met de huidige hoofdlijnen uit het klimaatakkoord heb je daar spoedig een antwoord op nodig; moeten we spoedig pilots en projecten in gang zetten. TNO onderzoekt en analyseert de mogelijkheden voor systeemintegratie op de Noordzee, en deelt de waardevolle inzichten graag met u.

12:10 - 12:35

Elektriciteitsmarkt cruciaal voor efficiënte energietransitie

Frank Wiersma, Electricity market developer TenneT

De elektriciteitsmarkt speelt al jaren een centrale rol in het in evenwicht houden van elektriciteitsverbruik en -opwek. Die rol wordt nog belangrijker door het snel oplopende aandeel variabele duurzame opwek. Elektriciteitsverbruik – van industrie tot huishoudens – zal in de pas gaan lopen met het aanbod van wind en zon. Duurzame productie varieert daarbij niet alleen over kortere periodes van uren tot dagen, maar ook over langere periodes van meerdere weken. Dat vraagt om hybride technologieën, systeemintegratie en energieopslag. Het vinden van de optimale mix van deze oplossingen wordt een ingewikkelde puzzel die beïnvloed wordt door technologische innovatie en kostenverlaging. Juist de variabele prijzen in de elektriciteitsmarkt geven belangrijke signalen voor investeerders om tot die optimale mix te komen. Dit is belangrijk voor een kostenefficiënte energietransitie én voor de energierekening van consumenten – groot en klein.

12:35 - 13:20

Lunch

13:20 - 13:30

Inleiding middagsessie door dagvoorzitter

13:30 - 13:55

Vergeet het water niet

Ivo Pothof, Specialist Renewable Energy and Industrial Flows at Deltares

De discussie over realisatie van duurzame energie gaat vaak over zonnepanelen, windmolens en waterstof, maar er liggen ook grote uitdagingen op het gebied van duurzame warmtevoorziening . Volgens Ivo Pothof kunnen oppervlaktewater en opslag van thermische energie in grondwater een belangrijke rol spelen. We mogen de kansen die onze rivierdelta bieden niet onbenut laten.

13:55 - 14:10

Efficiënte warmte-opslag in grote ondergrondse thermosfles

Aris de Groot, oprichter en algemeen directeur Ecovat

Ecovat ontwikkelt, produceert en installeert Ecovaten. Een Ecovat is een opslagsysteem van energie in de vorm van (warm en eventueel koud) water dat tijdens perioden van overschot aan energie wordt opgeslagen om in een periode van een tekort aan energie te worden gebruikt. In Uden is een demoproject in uitvoering gebracht door een relatief klein Ecovat te hebben ontwikkeld, geproduceerd en geïnstalleerd. Op dit project in Arnhem zijn metingen uitgevoerd die de werking en efficiëntie van het Ecovat onderbouwen en valideren. De bevindingen uit deze metingen zijn gebruikt om het Ecovat project in Arnhem verder te optimaliseren. Berenschot rekende uit dat in Nederland twee miljoen woningen middels Ecovaten van het aardgas kunnen worden gehaald, waarbij 5 GW aan investeringen systeemcentrale kunnen worden voorkomen.

14:10 - 14:30

Het potentieel van geothermie in de energietansitie

Jeannette Hofman-Zuter, Manager cluster Energy bij NEN

14:30 - 14:50

Pauze

14:50 - 15:10

Aardgasloze wijken: meer dan technologie

Jeroen Officier, kwartiermaker energietransitie bij Antea Group

Wanneer een project vanuit de energietransitie gestart wordt, moet er meer gebeuren dan alleen maar technologie van de plank halen. Jeroen Officier gaat in op onder andere aardgasloze woonwijken en het feit dat afstemming tussen gemeenten, burgers, bouwbedrijven en vastgoedeigenaren belangrijker is om projecten snel van de grond te krijgen dan de feitelijke techniek. Natuurlijk zijn er technisch ook uitdagingen, maar hoe krijg je alle partijen mee?
 

15:10 - 15:30

Het grote potentieel van CCS

Ton Wildenborg, president CO2GeoNet, Aardwetenschapper bij TNO

Voor bestaande industrie, die drijft op (petro)chemische installaties die nog decennia mee moeten gaan, zijn de klimaatdoelen praktisch onhaalbaar zonder CO2 afvang en opslag in lege gasvelden. Er ligt veel CCS kennis op de plank betreffende onze moderne kolencentrales die echter nu uitgefasseerd worden. Kunnen we die kennis inzetten om bestaande industrie schoner te maken? Kunnen we binnenkort projecten starten? Wie is aan zet?

15:30 - 16:00

Energietransitie in Internationaal Perspectief

Martien Visser, lector Energie & Netwerken HanzeHogeschool Groningen, manager Corporate Strategy bij Gasunie

In Parijs is afgesproken dat de wereldwijde CO2-emissies vergaand zullen worden beperkt. Nederland moet daar aan bijdragen. De Nederlandse CO2-emissie is evenwel 0,5% op wereldschaal. Alleen kunnen we als Nederland 'het klimaat' dus niet redden. We moeten dat samen met andere landen doen. Het is daarbij gewenst dat elk land haar nationale mogelijkheden zo effectief mogelijk benut. Welke taak zou Nederland op zich moeten nemen en welke rol zouden de Nederlandse ingenieurs daarin moeten spelen?

16:00 - 16:45

Paneldiscussie: Welke projecten starten we morgen?
René Peters, Frank Wiersma, Martien Visser, Jeroen Officier en Ton Wildenborg

16:45 - 18:00

Netwerkborrel

 

check in op events
 check in op events